Гарадскі квэст MeTravel
Квэст па Алматы: радзіма яблыка і горад Верны
Алматы: бясплатны пешы маршрут «Квэст па Алматы: радзіма яблыка і горад Верны» па славутасцях. Праходзьце самі ў любы дзень, без запісу. 10 кропак.

Мікалай Вавілаў, які збіраў па ўсім свеце радавод культурных раслін, аднойчы дабраўся і да Сямірэчча — і тут яго чакала навіна. Дзікая яблыня, што расце ў гэтых краях сама па сабе, без аніякага садоўніка, дае плады не горшыя за садовыя. Вавілаў выказаў здагадку, што менавіта тут прарадзіма ўсіх яблыкаў на свеце. Дзікунку назвалі Malus sieversii — яблыняй Сіверса, у гонар аптэкара Іагана Сіверса, які апісаў яе першым.
Доўга гэта заставалася прыгожай гіпотэзай, пакуль за справу не ўзялася генетыка. У 2010 годзе геном яблыні прачыталі ад пачатку да канца — і высветлілася, што амаль палова генома свойскай яблыні дасталася ёй менавіта ад Malus sieversii. Вавілаў меў рацыю: маці ўсіх яблыкаў свету вырасла тут.
Горад, які стаіць пасярод гэтага яблыневага цуду, пачынаўся куды празаічней. 4 (16) лютага 1854 года тут заклалі Заілійскае ўмацаванне — неўзабаве яго назвалі Верным. Казармы, крамы, цагляныя дамы, чыноўнікі, купцы. А потым зямля двойчы нагадала, хто тут гаспадар: 28 мая (9 чэрвеня) 1887 года і ў ноч на 4 студзеня 1911-га горад скаланула так, што ад цаглянага Вернага амаль нічога не засталося. Менавіта тады малады інжынер Андрэй Зенкаў знайшоў спосаб будаваць тут нанова — і яго будынкі стаяць дагэтуль, хоць вакол іх абрынулася ўсё.
Мы пройдзем горад наскрозь, з поўначы на поўдзень: ад новай мячэці праз шумны базар і стары парк — да тэатра і фантана са звярамі.
Што рабіць: 1) Чытай гісторыю і заданне на кожнай кропцы. 2) Знайдзі месца на карце і падыдзі да яго. 3) Агледзься па баках і адкажы на пытанне.
Маршрут пешы, каля чатырох кіламетраў. Алматы стаіць на нахіленай плоскасці, і мы пойдзем супраць ухілу: пад'ём спадзісты, метраў семдзесят за ўвесь шлях, але ён ёсць — абутак вазьмі зручны. Пачынаем на поўначы, каля Цэнтральнай мячэці.
- Горад: Алматы
- Маршрут: 10 кропак
- Час: прыкладна 2 ч 45 мін
- Старт: Алматы
- Фармат: самастойна, у любы дзень, без запісу
Што на маршруце
Кропкі маршруту па парадку — што гэта за мясціны і чым яны цікавыя. Заданні і адказы застаюцца ў самім квэсце.
Цэнтральная мячэць — новы горад на старым месцы — Цэнтральная мячэць Алматы, вул. Пушкіна, 16
Пачнём з самага маладога будынка маршруту — і з самага старога адраса. З 1859 года на гэтым рагу працавала Татарская мячэць: татарскія купцы прыйшлі ў нованароджаны Верны ўслед за гарнізонам, гандлявалі, будаваліся, трымалі слабаду.
Зялёны базар — тут спрабуюць горад на смак — Зялёны базар («Көк базар»), пр. Жыбек Жалы, 53
Гандлююць тут яшчэ з часоў Вернага: базар вырас разам з гарнізонам, бо салдат і перасяленцаў трэба было чымсьці карміць. Цяперашні крыты павільён пабудавалі ў сямідзясятых, у духу савецкага мадэрнізму, і з таго часу ён ні на дзень не астываў.
Гадзіны працы: прыкладна 08:00–19:00; у асобных павільёнаў свае гадзіны працы, частка зачыненая па панядзелках
Дом афіцэрскага сходу — будынак, які гучыць — Музей народных музычных інструментаў імя Ыкыласа, вул. Зенкава, 24а
Ад базару павярні на вуліцу Зенкава і ідзі па ёй на поўдзень — яна названая ў гонар таго самага інжынера, пра якога мы гаварылі ў пачатку. На ўскрайку парка стаіць прыбраны дом з вежкамі і разьбой: гэта былы Дом афіцэрскага сходу, пабудаваны ў 1908 годзе.
Гадзіны працы: аўт–нд 10:00–19:00; панядзелак — санітарны дзень · Білет: дарослы каля 1000 ₸, ільготны таннейшы, школьнікам звычайна бясплатна — удакладняй у касе
Мемарыял Славы — фраза, высечаная ў камені — Мемарыял Славы каля Вечнага агню, парк імя 28 гвардзейцаў-панфілаўцаў
Заходзь у парк. Ён старэйшы амаль за ўсё навокал: гай заклалі яшчэ пры Верным, і гараджане гулялі тут, калі горад быў ваенным паселішчам з земляным валам.
Сабор Зенкава — будынак, які выстаяў — Узнясенскі сабор, парк імя 28 гвардзейцаў-панфілаўцаў
Вось яна — галоўная праца Андрэя Зенкава і, бадай, галоўны аргумент гэтага горада. Праект сабора зрабіў архітэктар Канстанцін Барысаглебскі, а будаваў з 1904 па 1907 год Зенкаў.
Прывал на паўдарозе (па жаданні) — Рэстаран «Дареджани», вул. Кунаева, 85
Гэтая кропка — па жаданні, і стаіць яна роўна на лініі маршруту: заходзіш, ясі, выходзіш і ідзеш далей, ні метра крука. Алматы — горад, які ўсё жыццё еў стравы суседзяў.
Гадзіны працы: пн–чц і нд 10:00–00:00; пт–сб 10:00–01:00
Пешаходная Панфілава — вуліца, якая глядзіць удалячынь — Пешаходная вуліца Панфілава, участак каля Багенбай батыра
Выходзь на вуліцу Панфілава і паварочвай на поўдзень. У верасні 2017 года яе аддалі пешаходам — доўгі бульвар ад Кабанбай батыра на поўдні да праспекта Жыбек Жалы на поўначы.
Сквер каля тэатра — вада, вязы і помнікі — Заходні сквер каля Тэатра оперы і балета, рог вуліц Кабанбай батыра і Байсэітавай
Вуліца Панфілава выводзіць цябе да сквера, які ляжыць па абодва бакі ад тэатра. Тут цень, вязы і вада: у 1972 годзе па даручэнні Дынмухамеда Кунаева, які тады кіраваў рэспублікай, уздоўж прылеглай да сквера вуліцы Байсэітавай зрабілі бульвар з водным каскадам.
Тэатр, які будавалі, калі пачалася вайна — Тэатр оперы і балета, вул. Кабанбай батыра, 110
Конкурс на праект выйграў маскоўскі архітэктар Мікалай Круглоў, а дапрацоўвалі і будавалі тэатр Мікалай Прастакоў і Талеу Басенаў. Атрымалася нешта сярэдняе паміж сталінскім ампірам і стэпавай арнаментыкай: кампазіцыйна тэатр перагукаецца з Александрынскім, а фасады, карнізы і капітэлі цалкам пакрытыя казахскім узорам.
Усходні каляндар — дванаццаць звяроў каля Акадэміі навук — Фантан «Усходні каляндар», сквер каля Нацыянальнай акадэміі навук, вул. Шаўчэнкі / Пушкіна
Апошні адрэзак — на ўсход і яшчэ крыху ўверх, да строгага будынка Нацыянальнай акадэміі навук. Перад ім, у скверы, стаіць самы любімы фантан горада.
Куды далей
Гэты маршрут — частка гарадскіх квэстаў MeTravel. Ніжэй — астатнія квэсты гэтага горада і гарады з квэстамі побач.