Гарадскі квэст Metravel
Горад Баранавічы: бясплатны пешы маршрут «Велаквэст з Баранавічаў: сядзібы Катлубаяў і Бохвіцаў» па славутасцях. 11 кропак. Прыкладна 5 ч. Заданні і легенды
У Баранавічаў няма замка, няма ратушы і няма старога рынку — таму што яшчэ крыху больш за паўтара стагоддзя таму тут не было горада. Быў лес, было балота і была вёска. А потым праз гэтыя мясціны прайшла Маскоўска-Брэсцкая чыгунка, міма прагрукатаў першы таварна-пасажырскі цягнік са Смаленска ў Брэст — і вакол станцыі за некалькі дзесяцігоддзяў вырас горад з дэпо, майстэрнямі і вакзаламі. Баранавічы нарадзіліся з раскладу цягнікоў, і дакладны год іх нараджэння ты прачытаеш у самым канцы маршруту — ён выбіты на камені.
А за два дзясяткі кіламетраў на паўднёвы захад у тыя самыя гады адбывалася нешта зусім супрацьлеглае. Пакуль горад рос угору, старая сядзібная Беларусь дажывала сваё апошняе, самае прыгожае стагоддзе — і спяшалася пакінуць пра сябе памяць у камені. Адстаўны афіцэр і гісторык Эдвард Катлубай дабудаваў у Ястрамбелі дом з высокай вежай. Былы паўстанец Ян Отан Бохвіц узвёў у Паўлінаве палац — за шэсць месяцаў. Абодва не ведалі, што ім засталося ўсяго адно пакаленне.
Гэта кальцо — пра дзве эпохі, якія ехалі насустрач адна адной: чыгуначную і сядзібную. Ты праедзеш ад паравозаў пад адкрытым небам да забітага дошкамі палаца з вежай, ад самага прыбытковага цэха сядзібы да пабудовы, у якую праз стагоддзе вярнуліся яе ранейшыя жыхары.
ПРАКТЫКА: 1) Кальцо — каля 56 кіламетраў, набор вышыні крыху больш за сотню метраў: па сутнасці, роўна. Плануй светлавы дзень — 5 гадзін бадзёрым ходам, 6 з фотапаўзамі і прывалам. 2) Пакрыццё: амаль усё асфальт — Р99 (Брэсцкая вуліца і далей на Ваўкавыск), мясцовыя Н337 і Н26073. Грунт і паркавыя сцежкі — толькі на тэрыторыі саміх сядзіб, там усё адно едзеш крокам. 3) ВАЖНА ПРА ДАРОГУ: аўтамабільны навігатар паспрабуе вывесці цябе на трасу М1 — веласіпедам туды нельга і там небяспечна. Вяртайся з Паўлінава па Р99, а на развязцы з М1 будзь асабліва ўважлівы. Р99 — ажыўленая дарога з абочынай, трымайся правага краю і надзень што-небудзь яркае. 4) Веласіпед: у Баранавічах ёсць велакрамы і пракаты, але звесткі пра цэны і гадзіны ў сеціве састарэлі — калі свайго веласіпеда няма, тэлефануй і дамаўляйся загадзя, не разлічвай прыехаць і адразу ўзяць. 5) Вада: паміж Баранавічамі і Ястрамбелем крамаў амаль няма. Вазьмі не менш за паўтара літра. Месца прывалу — сельмаг у Ястрамбелі, ён будзе ў сярэдзіне маршруту, але ў панядзелак у яго выхадны. 6) УНУТР БУДЫНКАЎ НЕ ЗАХОДЗЬ. Абодва палацы забітыя дошкамі і знаходзяцца ў аварыйным стане, абодва ў прыватных руках. Усе заданні квэста разлічаныя на агляд звонку. У Ястрамбелі побач з сядзібай працуе кадэцкае вучылішча — за яго агароджу не заходзь і не здымай яго.
Стартуем там, дзе пачаўся сам горад, — ля паравозаў.
Кропкі маршруту па парадку — што гэта за мясціны і чым яны цікавыя. Заданні і адказы застаюцца ў самім квэсце.
Пачынаць баранавіцкі маршрут недзе яшчэ было б несумленна. Аддзел «Чыгуначная тэхніка» музея гісторыі Баранавіцкага аддзялення Беларускай чыгункі адкрылі 30 ліпеня 1999 года, і гэта адна з тых рэдкіх экспазіцый, якія не схаваныя за сценамі: саставы стаяць проста пад небам, і пляцоўка адкрытая для агляду з усіх бакоў.
Гадзіны працы: экспазіцыя пад адкрытым небам, агляд звонку ў любы час; музей гісторыі — пн–пт 08:00–17:00, сб–нд выхадны
Перасячы горад на захад — і спыніся ля галоўнага храма Баранавічаў. Пакроўскі сабор будавалі ў 1924–1931 гадах паводле праекта варшаўскага архітэктара Мікалая Абалонскага, асвяцілі 4 кастрычніка 1931-га.
Выязджай з горада па Брэсцкай вуліцы — гэта Р99, дарога на Ваўкавыск і Гродна. На паўднёвай ускраіне вёскі стаіць прыход Свяціцеля Мікалая Цудатворца.
Вось ён. Ястрамбель вядомы з XVI стагоддзя, больш за дзвесце гадоў ім валодалі Рдултоўскія, а 3 мая 1851 года Казімір Рдултоўскі прадаў маёнтак Міхаілу Катлубаю — шляхціцу татарскага паходжання.
Адыдзі ад дома да вады — тут, за домам, ляжыць старая сядзібная сажалка, а вакол раскінуўся парк XIX стагоддзя на шэсць гектараў. Яго саджалі пры Эдвардзе Катлубаі і саджалі з размахам: таполя белая, ніцая вярба, лістоўніца, ліпа, конскі каштан, дуб чырвоны, хвоя веймутава.
Праедзь пару соцень метраў на паўднёвы ўсход ад дома — і ўбачыш прысадзісты вытворчы будынак з тоўстымі сценамі і маленькімі вокнамі. Ён пабудаваны ў 1899 годзе, праз два гады пасля палаца, і гэта адзінае, што засталося ад сядзібнай гаспадаркі.
Палова сядзібнай праграмы ззаду, наперадзе чатырнаццаць кіламетраў да Паўлінава — і на гэтым адрэзку крамаў практычна няма. Метраў за дзвесце на поўдзень ад сядзібы, у самой вёсцы, працуе сельмаг: вада, булкі, шакаладка — усё, што трэба веласіпедысту ў сярэдзіне дня.
Гадзіны працы: аў–сб 09:30–16:30, нд 10:00–15:00, панядзелак — выхадны (паводле звестак OSM, гадзіны ў вясковых крамах мяняюцца — не разлічвай на іх як на адзіную крыніцу вады)
Тут стаіць дом зусім іншага чалавека і зусім іншага характару. Ян Отан Бохвіц быў сынам вядомага філосафа і пісьменніка Фларыяна Бохвіца.
Ян Бохвіц будаваў не толькі дом. На захад ад палаца захаваўся доўгі аднапавярховы цагляны будынак пад вальмавым дахам, пастаўлены ў 1909 годзе, — а побач яшчэ адзін, таго ж года.
Апошняе месца перад дарогай дадому — і самае спакойнае. Парк Ян Бохвіц спланаваў яшчэ да таго, як пачаў будаваць дом: спачатку гаспадарчыя пабудовы, потым сад, потым сем гектараў пейзажнага парку, і толькі затым — палац.
Кальцо замыкаецца там, дзе для Баранавічаў усё пачалося. Тут стаіць памятны знак з імем горада і годам яго нараджэння.
Гэты маршрут — частка гарадскіх квэстаў Metravel. Ніжэй — астатнія квэсты гэтага горада і гарады з квэстамі побач.