Гарадскі квэст Metravel
Горад Тураў: бясплатны пешы маршрут «Квэст па Тураве: крыжы, што растуць з зямлі» па славутасцях. 8 кропак. Прыкладна 2 ч. Заданні і легенды - прама са
У кожнага старажытнага горада ёсць легенда-візітоўка. У Турава яна такая, што ад яе дагэтуль мурашкі.
Тысячу гадоў таму, у часы хрышчэння Русі, па вадзе да Турава прыплылі каменныя крыжы — двухметровыя, цяжкія, выразаныя з суцэльнага каменю. Прыплылі з Кіева, па Дняпры і Прыпяці. Супраць плыні. А калі людзі сталі даставаць іх з ракі, вада, кажуць, зрабілася чырвонай. Так расказвае паданне — і ўжо тысячу гадоў жыхары Турава перадаюць яго з вуснаў у вусны.
Сам горад старэйшы за гэтую легенду: летапіс упершыню называе Тураў пад 980 годам — старажытнасцю на землях Беларусі ён саступае толькі Полацку. Тут была сталіца цэлага княства, праз тутэйшыя прыстані ішоў шлях «з варагаў у грэкі», тут у XI стагоддзі працавалі перапісчыкі, і найстаражытнейшы рукапіс, што дайшоў да нас з беларускіх земляў, родам адсюль. А за багацце храмаў і святынь Тураў здаўна называюць беларускім Іерусалімам.
Але галоўная таямніца горада — не ў мінулым, а ў сучаснасці. У савецкія гады, расказваюць старажылы, каменныя крыжы спрабавалі знішчыць: тапілі ў рацэ, закопвалі ў зямлю. А ў другой палове XX стагоддзя на старых тураўскіх могілках з зямлі пачаў падымацца каменны крыж — і гэта не толькі паданне: яго рост некалькі гадоў запар фіксавалі замерамі. Побач пазней паказаўся з зямлі другі. Адны называюць гэта цудам, іншыя шукаюць тлумачэнне ў грунтах — спрэчка не скончаная дагэтуль, а паломнікі едуць сюды з усёй краіны.
Сёння ты пройдзеш шлях гэтай легенды ад пачатку да канца: ад драўлянай царквы, дзе захоўваюцца крыжы, што прыплылі супраць плыні, праз новы сабор і набярэжную — на Замкавую гару, да падмурка старажытнага храма і помніка тураўскаму Залатавусту, а ў самым канцы ўбачыш той самы крыж, што падымаецца з зямлі.
Маршрут пешы, каля двух з паловай кіламетраў, без вяртанняў. Пачынаем на вуліцы Ленінскай, ля самага старога храма горада — царквы Усіх Святых.
Кропкі маршруту па парадку — што гэта за мясціны і чым яны цікавыя. Заданні і адказы застаюцца ў самім квэсце.
Перад табой самы стары з захаваных храмаў Турава — драўляную царкву Усіх Святых пабудавалі ў 1801–1810 гадах стараннямі протаіерэя Антонія Лойкі, на месцы ранейшага храма. Да 1930-х яна была могілкавай: тут пераважна адпявалі памерлых.
Ідзі па Ленінскай на поўнач, у бок ракі, — хвілін праз дзесяць, не даходзячы да сабора, убачыш светлы будынак з калонамі і белымі постацямі перад уваходам. Гэта Дом культуры «Туров», а чацвёра каменных музыкаў на клумбе перад ім нібы выйшлі на плошчу сыграць для мінакоў.
Ад Дома культуры прайдзі пару хвілін на поўнач — наперадзе вырасце беласнежны сабор з залатымі купаламі. Ён зусім малады: першы камень заклалі 11 мая 2010 года, а ўжо 11 мая 2013-га сабор асвяцілі.
Ад сабора ідзі да вады. Рака, уздоўж якой стаіць Тураў, называецца Струмень — гэта рукаў Прыпяці; другая тураўская рэчка, Язда, падыходзіць да горада з другога боку.
Ідзі ўздоўж вады на захад, у бок Замкавай гары, — па шляху цябе сустрэне яшчэ адзін крыж. Гэты не прыплыў і не вырас: яго ўсталявалі людзі — да тысячагоддзя Тураўскай епархіі, адной з найстаражытнейшых на беларускіх землях.
Шкляны шацёр на яе схіле — гэта гісторыка-археалагічны комплекс «Древний Туров», і накрывае ён не макет, а сапраўдны падмурак мураванага храма XII стагоддзя: раскопкі тут пачаліся ў 1961 годзе, і археолагі адкрылі муроўку велізарнага сабора — 29 метраў у даўжыню і амаль 18 у шырыню, найбуйнейшага манументальнага збудавання заходніх земляў Старажытнай Русі.
Гадзіны працы: аўт–нд 10:00–19:00 (экспазіцыя «Замковая гора» да 18:00); панядзелак — выхадны; перадсвяточныя дні 10:00–18:00 · Білет: дарослы 2 руб., навучэнец 1 руб.
Падыміся на само гарадзішча. У Тураве дзяцінец і вакольны горад не забудаваныя пазнейшымі кварталамі: пагорак, валы і пляцоўка над вадой выглядаюць амаль гэтак жа, як у часы княства.
Апошні адрэзак шляху — з Замкавай гары на паўднёвы захад, да ўскраіны горада. Барысаглебскія могілкі ляжаць на ўзвышшы за гарадской мяжой.
Гэты маршрут — частка гарадскіх квэстаў Metravel. Ніжэй — астатнія квэсты гэтага горада і гарады з квэстамі побач.