Гарадскі квэст Metravel
Горад Ленчыца: бясплатны пешы маршрут «Квэст па Ленчыцы: чорт Борута, вартавы скарбаў» па славутасцях. 8 кропак. Прыкладна 2 ч 30 мін. Заданні і легенды
У кожнай краіне ёсць свой самы знакаміты чорт. У палякаў гэта Борута — і жыве ён тут, у Ленчыцы.
Пазнаць яго няцяжка: высокі шляхціц з доўгімі чорнымі вусамі і вугальнымі вачыма, у багатым кунтушы — толькі кунтуш гэты хавае хвост, а шапка прыкрывае рогі. Родам ён з тутэйшых балот: задоўга да хрысціянства ў лясістых багнах вакол Ленчыцы жыў баравік, дух бору, — а ксяндзы, не здолеўшы яго звесці, проста перапісалі ў д'яблы. Борута не пакрыўдзіўся: пасада аказалася хлебная.
Галоўная яго служба — скарбы. Кажуць, нейкі мазавецкі князь даверыў Боруту вялікі скарб ды так і не вярнуўся па яго — і з таго часу чорт сцеражэ куфры з золатам у лёхах, падзямеллях каралеўскага замка, абярнуўшыся савой з бліскучымі вачыма. Адзін шляхціц, які праматаў маёмасць, па мянушцы Сівы Борута неяк прабраўся туды апоўначы з ліхтаром — знайшоў патаемныя дзверы, горы золата і саву ў вугле; пакланіўся «міласціваму брату», набіў кішэні, ды пасквапіўся: стаў сыпаць золата і ў рот. На парозе дзверы зачыніліся і адсеклі яму пятку. Грошы ў шляхціца былі — а здароўя і ўдачы больш не было ніколі.
Зрэшты, Борута ўмее і дапамагаць. Калі каля 1360 года карэта Казіміра Вялікага завязла ў балоце пад Ленчыцай, нейкі асілак упрогся з вяроўкай і выцягнуў яе разам з коньмі. Кароль паабяцаў яму ўладу над замкам, які будаваўся. Народ, паглядзеўшы на такую сілу, усё зразумеў правільна.
Ты пройдзеш горад Боруты наскрозь: ад гатычнага касцёла і старых сцен праз рынак з ратушай — да замка, дзе чорт сустракае гасцей асабіста, дзе над дваром тырчыць яго любімая вежа і дзе сабраная самая вялікая калекцыя д'яблаў ва ўсёй Польшчы. А самыя смелыя зазірнуць потым у Тум — да раманскага гмаха, на якім Борута пакінуў сляды кіпцюроў.
Маршрут па горадзе — каля паўтара кіламетра, няспешны. Пачынаем ля касцёла святога Андрэя.
Кропкі маршруту па парадку — што гэта за мясціны і чым яны цікавыя. Заданні і адказы застаюцца ў самім квэсце.
Пачынаем з готыкі. Парафіяльны касцёл святога Андрэя стаіць тут з часоў, калі Ленчыца была адным з галоўных гарадоў каралеўства: горад атрымаў ад Казіміра Вялікага не толькі замак, але і поўны пояс абарончых сцен XIV стагоддзя — іх фрагменты захаваліся побач з касцёлам і далей, ля былога кляштара нарбертанак.
Ад касцёла — пара хвілін да сэрца горада, плошчы Тадэвуша Касцюшкі. Ленчыца была каралеўскім горадам першай велічыні: тут засядалі з'езды, судзіліся сеймікі, а ў 1409 годзе ў тутэйшым замку Ягайла прымаў рашэнне, якое прывяло да Грунвальда.
Тут жа, на плошчы, стаіць помнік зусім іншай эпохі — героям бітвы на Бзуры, найбуйнейшай польскай наступальнай аперацыі верасня 1939 года. Дзявятага верасня а палове шостай вечара польскія батальёны пайшлі ў атаку на занятую немцамі Ленчыцу; да дзесяці вечара адбілі Тум, а да світання дзясятага — увесь горад.
Невялікі крук на поўнач — да касцёла бернардзінцаў XVII стагоддзя з ракайльнымі фрэскамі (кропка па жаданні). З гэтым кляштарам звязаны самы смешны сюжэт пра Боруту.
Ідзі па Замкавай вуліцы — і ля ўвахода ў замкавы музей цябе сустрэне ён сам.
Вось і замак — той самы, за які Борута, паводле легенды, выцягваў каралеўскую карэту з балота. Казімір Вялікі пабудаваў яго ў 1357–1365 гадах на насыпным пагорку: гатычная цэгла на каменным цокалі, сцены да дзесяці метраў, роў з пад'ёмным мостам.
Гадзіны працы: аўт–нд. Сезон (1 крас – 31 каст) 10:00–17:00; па-за сезонам (1 ліст – 31 сак) аўт–пт 10:00–16:00, сб–нд 10:00–15:00. Панядзелак — выхадны · Білет: звычайны 35 PLN, ільготны 29 PLN, уваход на вежу 12 PLN (бясплатна з поўным/ільготным квітком); па серадах уваход на пастаянныя экспазіцыі бясплатны
Унутры замка цябе чакае калекцыя, якой больш нідзе ў Польшчы няма: паўстагоддзя музей збіраў народную дэманічную скульптуру, і цяпер у яго фондах больш за чатырыста чарцей, а ў пастаяннай экспазіцыі «Д'ябал Борута ў скульптурах і легендах» — каля ста сямідзесяці. Ліпавыя, таполевыя, керамічныя, жалезныя — ад фігурак з палец да двухметровых волатаў, і амаль усе выразаныя мясцовымі народнымі майстрамі.
Гадзіны працы: аўт–нд. Сезон (1 крас – 31 каст) 10:00–17:00; па-за сезонам (1 ліст – 31 сак) аўт–пт 10:00–16:00, сб–нд 10:00–15:00. Панядзелак — выхадны · Білет: звычайны 35 PLN, ільготны 29 PLN, уваход на вежу 12 PLN (бясплатна з поўным/ільготным квітком); па серадах уваход на пастаянныя экспазіцыі бясплатны
Фінал для самых упартых — за тры кіламетры на ўсход ад горада (паўгадзіны пешшу праз палі або пяць хвілін на машыне) стаіць каменны волат: архікалегіята Дзевы Марыі і святога Аляксея ў Туме, найбуйнейшы цалкам захаваны раманскі храм Польшчы. Асвечаны ў 1161 годзе; гранітныя квадры, дзве вежы, абарончыя сцены — не царква, а крэпасць.
Гадзіны працы: Сезон (пач. мая – сяр. кастрычніка): ср–сб 10:00–18:00; нд — паміж службамі і 13:15–18:00; пн–аўт зачынена. Па-за сезонам — толькі групы паводле папярэдняй дамоўленасці · Білет: уваход бясплатны
Гэты маршрут — частка гарадскіх квэстаў Metravel. Ніжэй — астатнія квэсты гэтага горада і гарады з квэстамі побач.